Miłość w spektrum autyzmu

Było już o wielu emocjach, ale o tej jeszcze nie. Proszę Państwa, czas na miłość!

Podobno my, osoby w spektrum autyzmu, nie potrafimy kochać. Podobno jesteśmy nieczułymi psychopatami, którzy za grosz nie mają empatii dla innych. Podobno nie umiemy tworzyć związków i żyć z drugim człowiekiem.

Podobno.

Wokół miłości w spektrum autyzmu narosło wiele mitów, które są wynikiem neurotypowych interpretacji, według neurotypowego wyobrażenia czym miłość jest. A tymczasem my, aspergerowcy, po prostu kochamy inaczej, tak jak inaczej postrzegamy świat. Kochamy tak, jak zostaliśmy do tego stworzeni, tak jak działa nasz mózg (fajnie o różnicach pisze Tony Attwood w „Zespół Aspergera – kompletny przewodnik„).

Nasze uczucie jest więc inne niż neurotypowe wyobrażenie miłości pełnej uniesień, emocji, czułych spojrzeń w oczy i spontanicznych wypraw w nieznane. Ale inaczej nie oznacza że gorzej czy słabiej. I – wbrew krążącym mitom o byciu psychopatami – zdecydowanie potrafimy obdarować drugą osobę miłością i tą miłość od niej przyjąć.

Tym, o co często się rozbijamy, jest wychowanie i neurotypowa wersja miłości, którą wkłada nam się do głowy od małego. Przez całe życie idziemy z zaszczepionym w dzieciństwie wyobrażeniem „najważniejszego uczucia”, które ma się nijak do naszej fizjologii i sposobu postrzegania świata. Które czasami wręcz zaprzecza naszym potrzebom (trzymanie się za rękę, głaskanie po włosach – a jak ktoś ma nadwrażliwość na dotyk?). W efekcie staramy się dorównać do tego, czego nas nauczono, a to zazwyczaj kończy się fiaskiem. Nie da się żyć po neurotypowemu, jeżeli nie jest się osobą neurotypową. Nie da się zapomnieć o sensoryzmach, nadwrażliwościach, niechęci do zmian, konieczności zaplanowania wszystkiego (bo daje to poczucie bezpieczeństwa) i niezbędnej nam samotności.

Wielu próbuje dorównać do tych wszystkich kitów o miłości, które wciskają im romantyczne filmy, popkultura i wychowanie. Wielu powiela wzorce wyniesione z domu wierząc, że tak ma być i jeśli nie potrafią, to coś z nimi nie tak – na pewno są zepsuci, nie do naprawienia i niewarci miłości. A tymczasem problem nie tkwi w samej osobie z Zespołem Aspergera, ale w błędnej (nie aspergerowej) definicji miłości.

Teraz się wymądrzam, ale nie raz wpadłam w tę pułapkę. Nie mając jeszcze diagnozy ASD próbowałam budować relacje i kochać w sposób, w jaki mnie nauczono. Po diagnozie wiem, że to wszystko do czego dążyłam, kim chciałam być i jak chciałam się zachowywać (no bo tak przecież zachowują się zakochani!) – było mrzonką. To była tylko interpretacja – ta wsadzona mi do głowy właśnie przez świat, filmy i popkulturę, która prezentuje to uczucie jako pasmo uniesień, szczęścia i w ogóle wszystkiego co najlepsze. To jest kit. Romantyczne wyobrażenie miłości to jedna z największych bzdur w jakie wierzyłam na przełomie mojego życia.

Jeśli więc miłość dla osób ze spektrum autyzmu nie jest tym samym, za co się ją przyjęło uważać, czym w takim razie jest? Nie mam jednej definicji, w której da się ją zamknąć. To raczej zbiór rzeczy i zachowań, które pokazują mi, że ktoś mnie kocha.

• Dla mnie miłość jest zaufaniem, możliwością polegania na drugiej osobie – pewnością, że jak poproszę ją o pomoc to odpowie i coś zrobi. To taki komunikat- nie jesteś sama w tym porąbanym świecie. Razem jakoś nam się uda przez to przebrnąć. To towarzyszenie w trudnych chwilach.

• Miłość to uszanowanie sposobu w jaki wychodzi się z meltdownu. Bo każdy ma wtedy inne potrzeby i niekoniecznie to, co powszechnie uważane jest za wsparcie, tym wsparciem jest. To znajomość „specyfiki” i potrzeb danej osoby.

• To bliskość, gdy jej się potrzebuje, ale jednocześnie przestrzeń na samotność, gdy chce się pobyć w ciszy.

• To przestrzeń na własne pasje i ich rozwijanie, bez poczucia winy, że ktoś coś na tym traci, albo że nie jest tak jak u innych.

• Miłość jest próbą zrobienia wszystkiego, by ta druga osoba miała jak najmniej przykrych zderzeń ze światem: to wzięcie na siebie obowiązków tam, gdzie ją to spala, a dla mnie jest akceptowalnym dyskomfortem. To troska o siebie nawzajem.

• To wiara, że razem damy radę.

• To bycie obok, gdy trzeba i zniknięcie z oczu, gdy bodźców jest za dużo. Bez focha i wypominania że już mnie kochasz i wolisz siedzieć sama, niż spędzać czas ze mną.

• To wsparcie, gdy jest potrzebne. Stawianie drugiej osoby w gronie priorytetów.

• To dzielenie się i dopuszczenie drugiej osoby do swojego świata. Konieczność wprowadzenia zmian i zaakceptowania w nim kogoś z innymi przekonaniami, sposobami robienia rzeczy, zachowaniami, potrzebami i oczekiwaniami. I ciągłym przestawianiem rzeczy w inne miejsce niż było i przekonywaniem, że mój sposób robienia tego jest bardziej sensowny niż twój ;-). To akceptacja chaosu jaki wprowadza do uporządkowanego świata autystycznego druga osoba, mając inne potrzeby, inne oczekiwania i inne pomysły na dzisiejszy dzień.

• To także brak wstydu i konieczności kontrolowania się na każdym kroku – w rozmowie, wyglądzie, zachowaniu. Akceptacja wszystkich gaf i głupot jakie człowiekowi się przytrafiają, bez krytyki, wyśmiewania i kpin. To możliwość bycia sobą bez oceniania.

• Miłość jest poczuciem więzi, która nie rani i nie jest przykra, obciążająca i spalająca. Jest taka jaka powinna być, bez oglądania się na to co trzeba, co inni i co wypada. To taka relacja w której nawet autysta się dobrze czuje.

No i pstryk! Romantyczne wyobrażenie o miłości rodem z Pretty Woman pękło niczym mydlana bańka.